Katma değer vergisi, yani KDV, mal ve hizmet satışlarında fiyatın üstüne eklenen bir tüketim vergisidir. Satıcı KDV'yi müşteriden tahsil eder ve devlete öder. Teklif hazırlarken, fatura kontrol ederken ya da kâr hesabı yaparken KDV'yi doğru hesaplamak gerekir. Hesap basittir; karışıklık çoğu zaman elinizdeki tutarın KDV dahil mi hariç mi olduğunu bilmemekten çıkar.
KDV Hariç ve KDV Dahil Ne Demek?
KDV hariç tutar, verginin eklenmediği tutardır. İşletmeler arası tekliflerde fiyatlar çoğu zaman KDV hariç yazılır. KDV dahil tutar ise vergi eklenmiş, müşterinin ödeyeceği toplam tutardır. Tüketiciye gösterilen fiyat etiketleri, mağaza ve internet sitesindeki satış fiyatları genellikle KDV dahildir.
KDV Hariç Tutardan KDV Dahil Fiyat
KDV hariç tutarı biliyorsanız önce KDV'yi, sonra toplamı bulursunuz:
- KDV tutarı = KDV hariç tutar × KDV oranı
- KDV dahil tutar = KDV hariç tutar + KDV tutarı, ya da kısaca KDV hariç tutar × (1 + oran)
Örnek: KDV hariç 1.000 liralık bir hizmette yüzde 20 KDV için KDV tutarı 1.000 × 0,20 = 200 lira, KDV dahil tutar 1.200 liradır. Aynı tutar yüzde 10 oranla 1.100 lira, yüzde 1 oranla 1.010 lira olur.
KDV Dahil Tutardan KDV Hariç Tutar
Elinizde KDV dahil bir fiyat varsa vergiyi ayırmak için bölme yaparsınız:
- KDV hariç tutar = KDV dahil tutar ÷ (1 + KDV oranı)
- KDV tutarı = KDV dahil tutar − KDV hariç tutar
Örnek: KDV dahil 1.200 liralık bir üründe yüzde 20 KDV için KDV hariç tutar 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 lira, KDV 200 liradır. Yüzde 10 oranla KDV dahil 1.100 liralık bir tutar 1,10'a bölünür ve KDV hariç 1.000 lira bulunur.
Pratik Bölenler
- Yüzde 20 KDV: KDV dahil tutarı 1,20'ye bölün.
- Yüzde 10 KDV: 1,10'a bölün.
- Yüzde 1 KDV: 1,01'e bölün.
Farklı Oranlarla Örnekler
Aşağıdaki örnekler hesabın üç yaygın oranla nasıl değiştiğini gösterir:
- KDV hariç 500 lira: yüzde 1 oranla KDV dahil 505 lira, yüzde 10 oranla 550 lira, yüzde 20 oranla 600 lira.
- KDV hariç 2.500 lira: yüzde 1 oranla 2.525 lira, yüzde 10 oranla 2.750 lira, yüzde 20 oranla 3.000 lira.
- KDV dahil 2.400 lira, yüzde 20 oran: KDV hariç 2.000 lira, KDV 400 lira.
- KDV dahil 5.500 lira, yüzde 10 oran: KDV hariç 5.000 lira, KDV 500 lira.
- KDV dahil 3.030 lira, yüzde 1 oran: KDV hariç 3.000 lira, KDV 30 lira.
Faturada KDV'yi Okumak
Bir faturada KDV ile ilgili genellikle dört bilgi bulunur. Mal ya da hizmet bedeli KDV hariç tutardır; bazı faturalarda matrah olarak da geçer. KDV oranı uygulanan yüzdeyi, KDV tutarı hesaplanan vergiyi gösterir. Genel toplam ise müşterinin ödediği KDV dahil tutardır. Farklı oranlı ürünlerin bir arada olduğu faturalarda her oran için matrah ve KDV ayrı satırlarda gösterilir. Bir faturayı kontrol ederken matrahı oranla çarpın ve KDV tutarıyla karşılaştırın.
Hangi Oran Uygulanır?
Türkiye'de genel KDV oranı yüzde 20'dir; bazı mal ve hizmetlerde yüzde 10 ve yüzde 1 gibi indirimli oranlar uygulanır. Hangi ürünün hangi orana tabi olduğu mevzuatla belirlenir ve zaman zaman değişir. Satış yaptığınız ürün ya da hizmetin oranını faturalarınızdan ve mali müşavirinizden doğrulayın. Bir hesaplayıcı yalnız sizin seçtiğiniz oranla hesap yapar; doğru oranı seçmek sizin sorumluluğunuzdadır.
Teklif ve Fiyat Etiketinde KDV
Tekliflerde
İşletmeye teklif veriyorsanız fiyatın KDV dahil mi hariç mi olduğunu açıkça yazın: "Fiyatlara KDV dahil değildir" ya da "Fiyatlar KDV dahildir". Belirtilmeyen teklif, fatura kesildiğinde anlaşmazlığa döner; müşteri KDV dahil sandığı tutarın üstüne yüzde 20 eklenmesini beklemez.
Fiyat Etiketlerinde
Tüketiciye satışta fiyatların vergiler dahil gösterilmesi gerekir. Mağazanızdaki etiketlerde, internet sitenizde ve pazaryeri ilanlarınızda müşterinin ödeyeceği toplam fiyatı gösterin.
Kâr Hesabında KDV
KDV'nin satıştaki kısmı sizin geliriniz değildir. Kâr hesabı yaparken satış fiyatını ve maliyeti KDV'den arındırın. KDV mükellefi bir işletme, alışlarında ve giderlerinde ödediği KDV'yi genellikle satışlarından tahsil ettiği KDV'den indirir; devlete aradaki farkı öder. Bu yüzden KDV dahil tutarlarla yapılan kâr hesabı, alış ve satış oranları farklı olduğunda yanıltıcı olur.
Yuvarlama
KDV hesabı kuruş hassasiyetiyle yapılır ve sonuç iki ondalığa yuvarlanır. Birden fazla kalemli faturalarda her kalemin ayrı ayrı yuvarlanması, toplamda kuruş farkı yaratabilir. Fatura programınızın toplamıyla elle yaptığınız hesap arasında birkaç kuruşluk fark görürseniz nedeni çoğu zaman budur.
Kısa Kontrol Listesi
- Elinizdeki tutarın KDV dahil mi hariç mi olduğu biliniyor.
- KDV hariç tutara oran eklendi, KDV dahil tutar 1 artı orana bölündü.
- Ürünün ya da hizmetin KDV oranı faturayla doğrulandı.
- Tekliflerde KDV durumu açıkça yazıldı.
- Kâr hesabı KDV'siz tutarlarla yapıldı.
Ücretsiz Araç: KDV Hesaplama
Tutarı yazın, oranı seçin; KDV hariç tutar, KDV miktarı ve KDV dahil fiyat hemen görünsün. Yüzde 1, 10, 20 ya da kendi oranınız.
Sık Sorulan Sorular
KDV Dahil Fiyattan KDV Nasıl Çıkarılır?
KDV dahil tutarı 1 artı KDV oranına bölün; çıkan sonuç KDV hariç tutardır. Yüzde 20 oranda 1,20'ye bölünür. KDV dahil tutardan KDV hariç tutarı çıkarınca KDV miktarını bulursunuz.
KDV Hariç Fiyata KDV Nasıl Eklenir?
KDV hariç tutarı 1 artı KDV oranıyla çarpın. Yüzde 20 oranda 1,20 ile çarpılır; 1.000 liralık tutar 1.200 lira olur.
Güncel KDV Oranları Nedir?
Genel oran yüzde 20'dir; bazı mal ve hizmetlerde yüzde 10 ve yüzde 1 gibi indirimli oranlar uygulanır. Oranlar mevzuatla değişebildiği için kendi ürününüzün oranını mali müşavirinizle doğrulayın.
KDV Dahil Tutarı Oranla Çarparak KDV Bulunur mu?
Hayır. 1.200 liralık KDV dahil tutarı 0,20 ile çarparsanız 240 lira bulursunuz; doğru KDV 200 liradır. KDV dahil tutardan önce bölme yapılır.
Teklif KDV Dahil mi Hariç mi Yazılmalı?
İkisi de olabilir; önemli olan açıkça belirtmektir. İşletmeler arası tekliflerde KDV hariç yazmak yaygındır. Tüketiciye satışta fiyatlar vergiler dahil gösterilir.
Orbitix'te Nasıl?
Doğru hesaplanmış bir teklifin müşteriye zamanında gitmesi ve takip edilmesi gerekir. Orbitix CRM'de teklifler müşteri kaydıyla birlikte durur; hangi teklifin cevap beklediğini ve hangisinin satışa döndüğünü ekibiniz tek ekranda görür.