"Bu üründe yüzde 40 kâr var" cümlesi iki farklı şey anlatabilir. Biri satış fiyatının yüzde 40'ının kâr olduğunu, diğeri maliyetin üstüne yüzde 40 eklendiğini söyler. İkisi arasındaki fark küçük görünür ama fiyatlamada ciddi hataya yol açar. Bu rehberde kâr marjını doğru hesaplamayı, maliyet üzerine ekleme oranından ayırmayı ve hedef marja göre fiyat belirlemeyi anlatıyoruz.
Kâr Marjı Nedir?
Kâr marjı, kârın satış tutarına oranıdır. Formülü şöyledir: kâr marjı = kâr ÷ satış tutarı. Örneğin maliyeti 60 lira olan bir ürünü 100 liraya satarsanız kârınız 40 liradır ve kâr marjınız 40 ÷ 100 = yüzde 40'tır. Kâr marjı, sattığınız her 100 liranın kaç lirasının size kaldığını söyler.
Maliyet Üzerine Ekleme Oranı Nedir?
Maliyet üzerine ekleme oranı ise kârın maliyete oranıdır: ekleme oranı = kâr ÷ maliyet. Aynı örnekte 40 ÷ 60 = yaklaşık yüzde 66,7'dir. Yani maliyetin üstüne yüzde 66,7 eklediğinizde kâr marjınız yüzde 40 olur.
Karışıklık genellikle şurada çıkar: Maliyetin üstüne yüzde 40 ekleyen biri, kâr marjının da yüzde 40 olduğunu sanır. Oysa 60 liralık ürüne yüzde 40 eklerseniz fiyat 84 lira, kâr 24 lira olur ve kâr marjı 24 ÷ 84 = yaklaşık yüzde 28,6'dır. İndirim, komisyon ya da reklam payı bu yanlış varsayımın üstüne hesaplanırsa ürün beklenmedik biçimde zarar ettirebilir.
Brüt ve Net Kâr Marjı
Brüt Kâr Marjı
Brüt kâr, satış tutarından yalnız ürünün maliyetinin düşülmesiyle bulunur. Brüt kâr marjı, ürünün kendisinin ne kadar kârlı olduğunu gösterir. Farklı ürünleri birbiriyle karşılaştırmak için kullanışlıdır.
Net Kâr Marjı
Net kâr ise satış tutarından ürün maliyetiyle birlikte komisyon, kargo, ambalaj, reklam ve diğer değişken giderlerin de düşülmesiyle bulunur. İşletmenin bütününe bakarken sabit giderler de hesaba katılır. Bir ürünün brüt marjı yüksek olabilir ama kargo ve reklam maliyeti yüksekse net marjı düşük kalır. Satış kararlarını net marja bakarak verin.
Hedef Marja Göre Satış Fiyatı
Belirli bir kâr marjına ulaşmak istiyorsanız satış fiyatını şu formülle bulursunuz: satış fiyatı = maliyet ÷ (1 − hedef marj). Maliyeti 60 lira olan bir üründe yüzde 40 marj hedefliyorsanız fiyat 60 ÷ 0,60 = 100 lira olur. Yüzde 25 marj için 60 ÷ 0,75 = 80 lira.
Satış kanalınızın kesintileri oransal ise, örneğin satış fiyatından yüzde 15 komisyon alınıyorsa, bu oranı da paydadan düşün: satış fiyatı = maliyet ÷ (1 − hedef marj − komisyon oranı). Aynı ürün için yüzde 25 marj ve yüzde 15 komisyonla fiyat 60 ÷ 0,60 = 100 lira olur. Sabit kesintiler (kargo, hizmet bedeli) varsa onları maliyete ekleyin. Bu basitleştirilmiş formül KDV'siz tutarlarla çalışır; komisyonun KDV dahil fiyattan alındığı durumlarda sonucu bir hesaplayıcıyla kontrol edin.
KDV Kâr Marjına Dahil mi?
Hayır. Kâr marjı KDV'siz tutarlarla hesaplanmalıdır. Satış fiyatının içindeki KDV devlete ödenir; alışta ödediğiniz KDV ise genellikle indirilir. KDV dahil fiyatlarla hesap yaparsanız, alış ve satış KDV oranları farklı olduğunda marj olduğundan farklı görünür. KDV dahil fiyattan KDV'siz tutarı bulmak için fiyatı 1 artı KDV oranına bölün; yüzde 20 KDV'de 1,20'ye.
Kâr Marjı Neden Önemli?
- İndirim kararı: Marjı yüzde 20 olan bir üründe yüzde 20 indirim yaparsanız kârın tamamı gider. Marjınızı bilirseniz ne kadar indirim yapabileceğinizi bilirsiniz.
- Reklam bütçesi: Reklama harcayabileceğiniz tutar, reklam öncesi kâr payınızla sınırlıdır.
- Ürün seçimi: Çok satan ama düşük marjlı bir ürün, az satan ama yüksek marjlı bir üründen daha az kazandırabilir. İkisini sipariş başına net kârla karşılaştırın.
- Büyüme: Ciro büyürken marj küçülüyorsa daha çok çalışıp daha az kazanıyor olabilirsiniz. Marjı ay ay izleyin.
Örnek: İndirimin Kâra Etkisi
Örnek olarak maliyeti 60 lira olan ürünü 100 liraya sattığınızı düşünün; marjınız yüzde 40. Fiyatı yüzde 10 indirip 90 liraya düşürürseniz kârınız 30 liraya iner. Aynı toplam kârı elde etmek için eskisinden yaklaşık üçte bir daha fazla ürün satmanız gerekir: 40 lira kârla 3 ürün sattığınızda 120 lira kazanıyordunuz; 30 lira kârla 120 lira için 4 ürün satmalısınız. İndirim kampanyası kurmadan önce bu hesabı yapın.
Marjı Düzenli Takip Etmek
Kâr marjı bir kez hesaplanıp unutulacak bir sayı değildir. Alış fiyatları, kargo ücretleri ve komisyon oranları değiştikçe aynı satış fiyatı farklı bir marj verir. Ayda bir en çok satan ürünlerinizin net marjını yeniden hesaplayın ve bir önceki ayla karşılaştırın. Marjı belirgin biçimde düşen bir ürün, ya fiyat güncellemesi ya da tedarikçiyle yeni bir görüşme gerektirir. Sezonluk kampanyalardan önce de aynı hesabı kampanya fiyatıyla yapın.
Kısa Kontrol Listesi
- Kâr marjı kârın satışa, ekleme oranı kârın maliyete oranı olarak ayrıldı.
- Hesap KDV'siz tutarlarla yapılıyor.
- Net marj komisyon, kargo, ambalaj ve reklam dahil hesaplandı.
- Hedef marja göre fiyat formülle kontrol edildi.
- İndirimden önce kârın ne kadar azalacağı hesaplandı.
Ücretsiz Araç: Pazaryeri Komisyon ve Kâr Hesaplayıcı
Satış fiyatı, maliyet ve kesintileri yazın; net kârı ve kâr marjını KDV'den arındırılmış olarak hemen görün.
Sık Sorulan Sorular
Kâr Marjı ile Kâr Oranı Aynı Şey mi?
Günlük dilde karıştırılır ama farklıdır. Kâr marjı kârın satış tutarına, maliyet üzerine ekleme oranı ise kârın maliyete oranıdır. Aynı üründe ekleme oranı her zaman kâr marjından yüksektir.
Kâr Marjı Formülü Nedir?
Kâr marjı, kârın satış tutarına bölünmesiyle bulunur. Maliyeti 60, satış fiyatı 100 lira olan bir üründe kâr 40 lira, kâr marjı yüzde 40'tır.
Hedef Marja Göre Fiyat Nasıl Bulunur?
Maliyeti 1 eksi hedef marja bölün. Maliyeti 60 lira olan üründe yüzde 40 marj için 60 bölü 0,60, yani 100 lira.
Kâr Marjı KDV Dahil mi Hesaplanır?
Hayır. Kâr marjı KDV'siz tutarlarla hesaplanır; satıştaki KDV gelir değil, devlete ödenecek vergidir.
Brüt Marj mı Net Marj mı Önemli?
İkisi de bilgi verir. Brüt marj ürünün kendisinin kârlılığını, net marj ise komisyon, kargo ve reklam gibi giderlerden sonra elinizde kalanı gösterir. Satış ve reklam kararlarında net marja bakın.
Orbitix'te Nasıl?
Doğru fiyat kadar, teklif verilen müşterinin takibi de kârı belirler. Orbitix CRM'de teklif, müşteri ve satış aynı kayıtta durur; hangi teklifin satışa döndüğünü ve hangisinin beklediğini ekibiniz tek ekranda görür.